Τι γνωρίζεις για τη θεωρία της ασφαλούς προσκόλλησης των νεογνών στη μητέρα – τροφό και φροντιστή; Αυτή και άλλες μοντεσσοριανές θεωρίες για την ανατροφή του παιδιού σου μπαίνουν στο «μικροσκόπιο».
Η θεωρία περί της ασφαλούς προσκόλλησης (attachment theory), η οποία αναφέρεται συγκεκριμένα στους πρώτους δύο μήνες ζωής του βρέφους κυρίως διερευνά όλα τα οφέλη που απορρέουν τόσο για το βρέφος όσο και για τη σχέση μητέρας – βρέφους από μία ισχυρή και ασφαλή προσκόλληση. Τι ακριβώς σημαίνει όμως αυτό και τι εννοούμε με τον όρο προσκόλληση; Κατά τους πρώτους μήνες της ζωής του βρέφους είναι απολύτως σημαντικό και αναγκαίο να καλύπτονται άμεσα όλες του οι ανάγκες για τροφή, οικειότητα και φροντίδα. Πρόκειται, ακριβώς, για τα θεμέλια ενός βαθύτερου δεσμού που αναπτύσσεται ανάμεσα στον γονέα – φροντιστή και στο εξαρτώμενο μέλος – βρέφος. Είναι αυτή η σχέση και αυτός ο ασφαλής δεσμός που θα δημιουργήσει τη σιγουριά και την ασφάλεια στο μωρό σας ώστε το επόμενο διάστημα να «σταθεί» στα πόδια του και να αρχίσει να εξερευνά τον κόσμο του εκκινώντας με ασφάλεια και αυτοπεποίθηση προς την ανεξαρτησία του καθώς και τη δική του ολοκληρωμένη προσωπικότητα.
Η Μαρία Μοντεσσόρι υποστήριζε πως το βρέφος ερχόμενο στον κόσμο μετά τους 9 – στις περισσότερες περιπτώσεις – μήνες της κύησης έχει την απόλυτη και καθοριστική ανάγκη ενός γονέα – φροντιστή• για αυτό έβρισκε ως την ιδεατή λύση την παραμονή του βρέφους για ακόμη δύο μήνες στην κοιλιά της μητέρας. Δηλαδή, στο απολύτως safe place του εμβρύου. Δεν είναι διόλου τυχαίο, μάλιστα, που το αμνιακό υγρό και η παραμονή στην κοιλιά της μητέρας κατά την κύηση συνδέεται από ένα μέρος της ψυχολογίας με την παραδείσια κατάσταση. Τόσο σημαντική, λοιπόν, στις αρχές της μοντεσσοριανής ανατροφής και εκπαίδευσης είναι η ασφαλής προσκόλληση κατά τους πρώτους μήνες ζωής του νέου πλάσματος, ώστε οι ανάγκες του βρέφους να ταυτίζονται και να απορρέουν από τη μητέρα – φροντιστή στο εδώ και τώρα, ή να μην διαχωρίζονται καθόλου. Είναι σαφές πως με την πρόταση περί παράτασης της κύησης στους δύο μήνες επιπλέον, μητέρα και έμβρυο αντιμετωπίζονται ως ένα σώμα και μετά την εννιάμηνη κύηση.
Φυσικά, αναπτύσσοντας τη θεωρία της ασφαλούς προσκόλλησης που ανήκει στις μοντεσσοριανές αρχές ανατροφής και εκπαίδευσης, δεν μιλούμε μόνο για τις αυτονόητες ανάγκες για την επιβίωση και την ομαλή ανάπτυξή του βρέφους• δηλαδή περί σίτισης, ζεστασιάς, σωστής υποστήριξης στον ύπνο, περίθαλψης και πολλών ακόμη, αλλά και για ανάγκες συναισθηματικού χαρακτήρα όπως η οικειότητα, η στενή σωματική επαφή, η άμεση ανταπόκριση στο κλάμα τους και η προσπάθεια για επικοινωνία, ώστε πρωτίστως να καταλάβουμε το τι θέλουν να πουν μέσω του κλάματος, και δευτερευόντως, να τα κάνουμε απλώς να μην κλαίνε! Με το να βιαζόμαστε να κάνουμε ένα βρέφος να σταματήσει να κλαίει, χωρίς να προσπαθούμε να αφουγκραστούμε την ανάγκη του, είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα με το να μπαίνουμε σε έναν διάλογο χωρίς να έχουμε την πρόθεση να ακούσουμε τον συνομιλητή μας. Σίγουρα δεν είναι εύκολο να αποκωδικοποιήσεις τα κλάματα ενός νεογέννητου μωρού – ιδίως κατά τις νυχτερινές ώρες – αλλά αξίζει η προσπάθεια, ώστε να δημιουργήσεις έναν κώδικα επικοινωνίας με το μωρό σου. Εκτός από το βρέφος, θα επωφεληθείς και εσύ, αλλά κυρίως ο μελλοντικός σας δεσμός.
Οι πρώτοι εννέα μήνες ζωής ενός βρέφους, οι οποίοι αποκαλούνται και ως «εξωτερική κύηση», είναι το διάστημα κατά το οποίο το μωρό σας εμπιστεύεται, δημιουργεί τους πρώτους δεσμούς μαζί σας και αρχίζει να παρατηρεί ώστε να ξεκινήσει το ταξίδι του προς την ανεξαρτησία. Με άλλα λόγια, το διάστημα της εξάρτησής του είναι καθοριστικό για το μελλοντικό διάστημα της ανεξαρτησίας του. Ένα βρέφος στο οποίο εκπληρώνονται όλες του οι ανάγκες αμέσως, είτε αυτές αφορούν τις πρακτικές και βιολογικές του ανάγκες είτε αφορούν στην ψυχολογική και συναισθηματική του υποστήριξη, θα είναι σίγουρα ένα μωρό με εμπιστοσύνη στον εαυτό του• η αλήθεια είναι πως αυτός είναι ο τρόπος ώστε ένα μωρό να «χτίσει» την αυτοπεποίθησή του. Επίσης εξίσου σημαντικό είναι ότι μέσω αυτής της διαδικασίας ξεκινάει να δείχνει εμπιστοσύνη στους γύρω του. Όσο πιο ασφαλές και επιτυχημένο, επομένως, είναι το στάδιο της προσκόλλησης, τόσο πιο στέρεα θα είναι τα βήματα που θα κάνει το μωράκι σας προς την ανεξαρτησία του και την ανάπτυξη της προσωπικότητάς του.
Η απόκτηση της εμπιστοσύνης του βρέφους δεν είναι εύκολη υπόθεση και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τέτοια• πόσες φορές έχεις νιώσει πως το βρέφος κλαίει μόνο και μόνο για να διαπιστώσει αν θα «τρέξεις» άμεσα κοντά του, χωρίς να συντρέχει απαραιτήτως κάποια άλλη ανάγκη προς ικανοποίηση. Είναι απλό! Το μωρό σου σού κάνει τεστ εμπιστοσύνης. Πίστεψέ μας πως είναι πάρα πολύ σημαντικό να ανταποκρίνεσαι σε αυτά με απόλυτη επιτυχία και συνέπεια, εάν θέλεις να κερδίσεις την εμπιστοσύνη του και παράλληλα να ξεκινήσεις να «χτίζεις» έναν βαθύτερο δεσμό με το μωρό σου, έναν συναισθηματικό δεσμό που επιτυγχάνεται μέσω της διαδικασίας που περιγράφουμε, της ασφαλούς προσκόλλησης. Άλλοι παράγοντες που ενισχύουν αυτόν τον δεσμό, φυσικά, είναι η σωματική επαφή: Η αγκαλιά, το χαλαρωτικό μασάζ, τα χάδια αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι αυτής της διαδικασίας. Μάλιστα, η οικεία μυρωδιά της μητέρας στο βρέφος λειτουργεί ως το καλύτερο χαλαρωτικό για το μωρό σας και είναι ικανό να του κατευνάσει τα επίπεδα στρες στις περιπτώσεις που κλαίει έντονα και κάτι το ενοχλεί.
Πέραν όμως της απαραίτητης σωματικής επαφής, εξίσου σημαντικό – εάν όχι και περισσότερο – είναι η διαδικασία της σίτισής του μέσω του θηλασμού. Τα οφέλη είναι πάρα πολλά και αδιαμφισβήτητα, και δεν χρειάζεται να αναλυθούν εκτενώς στο παρόν άρθρο. Ένα από αυτά, ωστόσο, που κατατάσσεται καθαρά στα συναισθηματικής φύσεως οφέλη, είναι η ενίσχυση του δεσμού μεταξύ της μητέρας – τροφού και του βρέφους. Αυτή η διαδικασία επομένως μπορεί να θέσει τα θεμέλια για ένα βαθύ δέσιμο με διάρκεια στον χρόνο. Γενικότερα, στη θεωρία για την ασφαλή προσκόλληση, η λέξη κλειδί είναι η συνέπεια. Η συνεπής στάση με την οποία η μητέρα ή ο γονέας – φροντιστής ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τα καλέσματα του νεογέννητου κρίνει την ασφαλή προσκόλληση και κατά πόσο αυτή υφίσταται. Προφανώς, σύμφωνα με αυτήν τη θεωρία, είναι καθοριστικής σημασίας η επιτυχία της ασφαλούς προσκόλλησης για τη μετέπειτα αυτοπεποίθηση του μωρού, τις σχέσεις εμπιστοσύνης που δημιουργεί με εσάς και τους γύρω του, αλλά και τον δικό σας ιδιαίτερο δεσμό.
Δεν έχετε λογαριασμό ακόμα;
Δημιουργία λογαριασμού
